Technology in the hands of businessmen

Reforma sądów powszechnych dotknie firmy IT

Dodano: Lipiec 26, 2017 Kategoria: Prawo autorskie, Umowy Autor: Marta Kwiatkowska-Cylke

Kontrowersyjna ustawa z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, podpisana przez Prezydenta Andrzeja Dudę w dniu 25 lipca 2017 r., przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości szerokie uprawnienia do decydowania o prawach autorskich do oprogramowania używanego nie tylko w sądach, ale również w prokuraturze i kancelariach komorniczych.

Powyższa regulacja wprowadza mechanizm, który zbliżony jest do licencji przymusowej niewyłącznej. Na gruncie nowych przepisów Minister Sprawiedliwości na prawo przyznać Skarbowi Państwa - w drodze decyzji administracyjnej, która zastąpi umowę licencji - uprawnienia wynikające z autorskich praw majątkowych do programów komputerowych obsługujących sądowe, prokuratorskie oraz komornicze systemy informatyczne.

Przesłanki wydania decyzji

Co prawda decyzja może być wydana jedynie w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań przez sądy, prokuraturę oraz komorników, ale wszystkie przesłanki jej wydania mają charakter ocenny. Minister Sprawiedliwości będzie mógł wydać decyzję:

  1. gdy zagrożona będzie sprawność działania lub ciągłość funkcjonowania programu komputerowego, lub systemu teleinformatycznego wykorzystującego program komputerowy, lub
  2. gdy ważny interes państwa lub dobro wymiaru sprawiedliwości będzie wymagało zapewnienia sprawności działania lub ciągłości funkcjonowania programu komputerowego, lub systemu teleinformatycznego wykorzystującego program komputerowy,

a porozumienie w tym zakresie z osobą, której przysługują autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego, napotka przeszkody.

Praktyka pokaże, czy za przeszkodę w porozumieniu z osobą, której prawa autorskie majątkowe przysługują, będą uznawane np. rozbieżności stanowisk negocjacyjnych w zakresie wynagrodzenia za korzystanie z oprogramowania.

Co może Skarb Państwa na gruncie licencji przymusowej?

Na podstawie decyzji Ministra Sprawiedliwości Skarb Państwa może uzyskać uprawnienia, na okres nie dłuższy niż 20 lat, w zakresie:

  1. korzystania z programu komputerowego,
  2. trwałego lub czasowego zwielokrotnienia programu komputerowego w całości lub części jakimikolwiek środkami i w jakiejkolwiek formie,
  3. tłumaczenia, przystosowywania, zmiany układu programu komputerowego lub wprowadzania w nim jakichkolwiek innych zmian,
  4. rozpowszechniania, w tym użyczenia lub najmu, programu komputerowego lub jego kopii,
  5. zwielokrotniania kodu lub tłumaczenia jego formy.

Należy ponownie podkreślić, że wszystkie powyższe działania będą mogły być podejmowane wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań przez sądy, prokuratury oraz komorników.

Obowiązek wydania kodu źródłowego

W odniesieniu do kodów źródłowych i dokumentacji ustawa zakłada, że decyzja Ministra Sprawiedliwości może przewidywać obowiązek wydania dokumentacji i kodów źródłowych programu, w tym bibliotek i instrukcji niezbędnych do osiągnięcia kodu wynikowego.

W połączeniu z uprawnieniem Skarbu Państwa do rozpowszechniania programu komputerowego (bez żadnego ograniczenia w zakresie formy tego oprogramowania) nie można wykluczyć ryzyka ujawnienia podmiotom trzecim kodu źródłowego oprogramowania, co może przełożyć się na duże straty dla firm informatycznych.

Wynagrodzenie za korzystanie z oprogramowania

Podmiot, któremu przysługują prawa autorskie materialne do oprogramowania będzie uprawniony do otrzymania wynagrodzenia od Skarbu Państwa, którego wysokość również zostanie określona "w drodze decyzji Ministra Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii biegłego". W ustawie brak wyraźnego zastrzeżenia, że wynagrodzenie powinno odpowiadać wartości rynkowej praw, które uzyskał Skarb Państwa.

Sąd zbada odwołanie

Od decyzji Ministra Sprawiedliwości będzie przysługiwało odwołanie do sądu powszechnego, który w postępowaniu cywilnym zbada, na żądanie firmy IT, czy spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji lub czy określone w decyzji wynagrodzenie stanowi „ekwiwalent” nabytych praw. W takim postępowaniu firma informatyczna będzie mogła za pomocą wszelkich dostępnych dowodów wykazywać fakt niespełnienia przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji lub rynkową wartość prawa nabytego przez Skarb Państwa.

Należy jednak podkreślić, że Minister Sprawiedliwości będzie mógł nadać swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, a to oznacza, że będzie ona obowiązywać od momentu wydania, nawet jeśli podmiot, któremu przysługują autorskie prawa majątkowe do programów komputerowych, się od niej odwoła.

Od kiedy nowe zasady?

Omawiane przepisy wejdą w życie najprawdopodobniej w drugiej połowie sierpnia 2017 r. tj. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw.

Analiza ryzyka

Firmy informatyczne, których systemy są wykorzystywane przez sądy, prokuratury oraz komorników, powinny przygotować się na nowe ryzyka związane z współpracą ze Skarbem Państwa, nawet jeśli zakładają, że Minister Sprawiedliwości nie będzie nadużywał uprawnień wynikających z nowej regulacji.

Jako nowe zagrożenia, które muszą być wzięte pod uwagę przy prowadzeniu działalności, należy wskazać m.in.: możliwość utraty kontroli nad kodem źródłowym, perspektywę uzyskania wynagrodzenia nieodpowiadającego wartości rynkowej uprawnień nabytych przez Skarb Państwa, konieczność ponoszenia kosztów postępowania sądowego, brak pewności co do wyników złożonego odwołania oraz rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Ministra Sprawiedliwości.

Analiza zagrożeń jest szczególnie istotna przed przystąpieniem do przetargu na dostawę oprogramowania. W przypadku trwających umów licencji warto zbadać możliwość ich wypowiedzenia zanim przepisy wejdą w życie lub zanim wydana zostanie decyzja Ministra Sprawiedliwości.

 

Masz pytania dotyczące tematu artykułu? Skontaktuj się z autorem.

marta-kwiatkowska

Marta Kwiatkowska-Cylke
Adwokat
marta.kwiatkowska@lubasziwspolnicy.pl

Wykonanie Agencja Interaktywna Czarny Kod www.czarnykod.pl

Copyright by Lubasz i Wspólnicy

NULL

Używamy cookies i podobnych technologii. Uzyskujemy do nich dostęp w celach statystycznych i zapewnienia prawidłowego działania strony. Możesz określić w przeglądarce warunki przechowywania cookies i dostępu do nich. Więcej